Đánh giá tác động môi trường là gì?

Đánh giá tác động môi trường hay viết tắt là ĐTM (tiếng Anh: EIA) là việc phân tích, dự báo tác động đến môi trường của dự án đầu tư cụ thể để đưa ra biện pháp bảo vệ môi trường khi triển khai dự án đó

Căn cứ để thực hiện việc báo cáo đánh giá tác động môi trường :

- Luật Bảo vệ môi trường 2020: Đây là văn bản pháp luật cao nhất quy định về bảo vệ môi trường tại Việt Nam, có hiệu lực từ ngày 01/01/2022. Luật này xác định rõ các đối tượng phải thực hiện ĐTM, quy trình, nội dung và trách nhiệm của các bên liên quan.

- Nghị định số 08/2022/NĐ-CP: Ban hành ngày 10/01/2022, Nghị định này quy định chi tiết một số điều của Luật Bảo vệ môi trường, bao gồm các hướng dẫn cụ thể về ĐTM, phân loại dự án, thẩm quyền thẩm định và các thủ tục hành chính liên quan.
- Nghị định số 05/2025/NĐ-CP: Nghị định này (có hiệu lực từ ngày 01/07/2025) tiếp tục sửa đổi, bổ sung các quy định về bảo vệ môi trường, đặc biệt là về phân cấp thẩm quyền thẩm định ĐTM và cấp Giấy phép môi trường, cũng như các quy định chi tiết hơn về tham vấn cộng đồng và điều kiện tái thẩm định ĐTM.
- Nghị định số 136/2025/NĐ-CP: Nghị định này (có hiệu lực từ ngày 01/07/2025) quy định về phân quyền, phân cấp trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường, trong đó có các quy định liên quan đến việc cấp phép trong lĩnh vực môi trường, góp phần vào việc minh bạch hóa thủ tục hành chính.
- Thông tư số 02/2022/TT-BTNMT: Thông tư này hướng dẫn chi tiết về các biểu mẫu, nội dung báo cáo ĐTM và các tài liệu liên quan khác.
- Nghị định 45/2022/NĐ-CP: Quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bảo vệ môi trường, là căn cứ để xử lý các trường hợp không thực hiện đúng quy định về ĐTM.
- Những văn bản pháp luật này tạo thành một khung pháp lý toàn diện, quy định rõ ràng về việc thực hiện báo cáo ĐTM, từ đối tượng, quy trình, nội dung đến thẩm quyền và trách nhiệm của các tổ chức, cá nhân

Các vấn đề lưu ý:

1. Những điểm mới quan trọng trong Nghị định 05/2025/NĐ-CP về bảo vệ môi trường liên quan đến ĐTM:
Thay đổi về phân cấp thẩm quyền thẩm định ĐTM và cấp Giấy phép môi trường (GPMT):
Sự phân cấp này giúp địa phương chủ động hơn trong việc quản lý môi trường, giảm thời gian xử lý hồ sơ và tăng tính linh hoạt cho các dự án địa phương.
Tuy nhiên, sự phân cấp này cũng đòi hỏi nâng cao năng lực quản lý và kiểm tra của UBND cấp tỉnh, đảm bảo tuân thủ các tiêu chuẩn môi trường.
Quy định về đánh giá tác động môi trường (ĐTM):
Bổ sung quy định về tham vấn cộng đồng: Quy định rõ các thành phần dân cư cần tham vấn, với hình thức linh hoạt.
Nội dung tham vấn bao gồm phương án cải tạo, phục hồi môi trường (đối với dự án khai thác khoáng sản, chôn lấp chất thải) và bồi hoàn đa dạng sinh học.
Thời gian tham vấn cụ thể: 15 ngày cho dự án nhóm I, 10 ngày cho nhóm II, 5 ngày cho khu công nghiệp.
Điều kiện tái thẩm định ĐTM: Mở rộng các trường hợp phải tái thẩm định ĐTM, bao gồm tăng công suất dự án dẫn đến tác động môi trường lớn hơn, thay đổi công nghệ làm thay đổi lượng chất thải hoặc thay đổi vị trí dự án.
So với Nghị định 08/2022/NĐ-CP, Nghị định 05/2025/NĐ-CP chi tiết hơn về thời gian và nội dung tham vấn.
Những thay đổi này tăng cường sự minh bạch và tham gia của cộng đồng, giúp giảm xung đột xã hội và đảm bảo các dự án được thực hiện với sự đồng thuận, đồng thời đảm bảo các thay đổi trong dự án được kiểm tra kỹ lưỡng để bảo vệ môi trường.
Cải cách thủ tục hành chính: Nghị định 05/2025/NĐ-CP cũng tập trung vào cải cách thủ tục hành chính liên quan đến môi trường.
2. Quy trình và thời hạn thẩm định báo cáo ĐTM:
Thời hạn phê duyệt báo cáo ĐTM: Tối đa 20 ngày làm việc kể từ ngày nhận được hồ sơ hợp lệ.
Thời gian chủ dự án đầu tư chỉnh sửa, bổ sung báo cáo ĐTM theo yêu cầu của cơ quan thẩm định không tính vào thời hạn thẩm định.
Thẩm định hồ sơ: Được thực hiện thông qua Hội đồng thẩm định sau khi nhận hồ sơ đầy đủ, hợp lệ và hồ sơ đã được tham vấn trên trang thông tin điện tử theo quy định (trừ các dự án đầu tư thuộc danh mục bí mật nhà nước).
3. Hồ sơ đề nghị thẩm định báo cáo ĐTM:
01 bản chính văn bản đề nghị thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường (mẫu số 02 Phụ lục II ban hành kèm theo Thông tư số 02/2022/TT-BTNMT).
01 bản chính Báo cáo nghiên cứu khả thi hoặc báo cáo kinh tế - kỹ thuật của dự án đầu tư hoặc các tài liệu tương đương.
Nội dung của báo cáo đánh giá tác động môi trường (mẫu số 04 Phụ lục II ban hành kèm theo Thông tư số 02/2022/TT-BTNMT).
4. Đối tượng phải thực hiện ĐTM:
Tất cả dự án đầu tư nhóm I: Dự án có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường với quy mô lớn; dự án xử lý chất thải nguy hại; dự án nhập khẩu phế liệu làm nguyên liệu.
Dự án đầu tư nhóm II thuộc các điểm c, d, đ và e khoản 4 Điều 28 của Luật Bảo vệ môi trường 2020.
Dự án đầu tư công khẩn cấp không thực hiện ĐTM.
5. Thời điểm thực hiện ĐTM:
ĐTM được thực hiện song song với quá trình lập báo cáo nghiên cứu khả thi hoặc những tài liệu có giá trị tương đương của dự án.
Mỗi dự án đầu tư cần được lập một báo cáo đánh giá tác động môi trường riêng.
6. Hệ quả nếu không thực hiện đúng quy định:
Phạt tiền từ 20 triệu đến 300 triệu đồng tùy theo mức độ vi phạm theo Nghị định 45/2022/NĐ-CP.
Đình chỉ hoạt động của dự án từ 3-6 tháng.
Buộc thực hiện các biện pháp khắc phục ô nhiễm môi trường và thiệt hại.
Thu hồi giấy phép hoạt động trong trường hợp vi phạm nghiêm trọng.
Truy cứu trách nhiệm hình sự nếu gây hậu quả nghiêm trọng đến môi trường.